CHỬA NGOГЂI TỬ CUNG – Nhб»Їng Д‘iб»Ѓu cбє§n biбєїt

Дђбє I CЖЇЖ NG

Chửa ngoài tử cung có xu hướng tăng lên trong những thập niên gần đây. Người ta quan sát thấy hiện tượng này ở hầu hết mọi nước. Hiện nay người ta ưốc tính tỷ lệ chửa ngoài tử cung chiếm khoảng 1,3% số thai nghén (trước đây tỷ lệ này là 58%).        Tỷ lệ chửa ngoài tử cung tăng lên có liên quan đến một số nguyên nhân như:

• Tб»· lệ viГЄm vГІi trб»©ng tДѓng lГЄn do cГЎc bệnh cГі thб»ѓ lГўy truyб»Ѓn qua Д‘Ж°б»ќng tГ¬nh dục ngГ y cГ ng nhiб»Ѓu…
• Dụng cụ tб»­ cung ngГ y cГ ng Д‘Ж°б»Јc sб»­ dụng rб»™ng rГЈi.
• Дђiб»Ѓu trб»‹ vГґ sinh bбє±ng cГЎc phЖ°ЖЎng phГЎp hб»— trб»Ј sinh sбєЈn nhЖ° kГ­ch thГ­ch phГіng noГЈn, thụ tinh trong Гґng nghiệm, phбє«u thuбє­t vГІi trб»©ng…

Nguy cơ tử vong mẹ vì chửa ngoài tử cung cao gấp 10 lần so với đẻ thường, cao gấp 50 lần so với nạo hút thai. Chẩn đoán sớm chửa ngoài tử cung có ý nghĩa rất lón không chỉ đối vói tính mạng người mẹ mà còn có khả năng bảo tồn vòi trứng, giữ gìn khả năng sinh đẻ của ngưòi phụ nữ.

Chửa ngoài tử cung là dấu hiệu báo hiệu tương lai sinh sản khó khăn của người phụ nữ. Thực vậy 1/3 số trường hợp chửa ngoài tử cung gặp ở ngưòi chưa đẻ và 50% số trường hợp này sẽ bị vô sinh.

Định nghĩa: chửa ngoài tử cung là trường hợp thai không làm tổ ở trong buồng tử cung. Như vậy chửa ngoài tử cung có thể gặp ở nhiều vị trí khác nhau, tuy nhiên có tới hơn 95% số trường hợp chửa ngoài tử cung xảy ra ở vòi trứng. Ngoài ra có thể gặp chửa trong ổ bụng, chửa ở ống cổ tử cung.

NGUYГЉN NHГ‚N

• CГЎc yбєїu tб»‘ cЖЎ hб»Ќc lГ m trб»©ng di chuyб»ѓn chбє­m lбєЎi
• ViГЄm vГІi trб»©ng Д‘бє·c biệt lГ  viГЄm lГІng vГІi lГ m cho niГЄm mбєЎc bб»‹ dбє§y, dГ­nh, lГІng vГІi bб»‹ hбє№p lбєЎi. HoбєЎt Д‘б»™ng của biб»ѓu mГґ lГґng chuyб»ѓn giбєЈm Д‘i, cГЎc nбєїp vГІi trб»©ng bб»‹ thay Д‘б»•i cГі thб»ѓ gГіp phбє§n gГўy ra chб»­a ngoГ i tб»­ cung.
• DГ­nh xung quanh vГІi trб»©ng lГ  hбє­u quбєЈ của viГЄm nhiб»…m tiб»ѓu khung, lбєЎc nб»™i mбєЎc tб»­ cung.
• Bất thЖ°б»ќng vб»Ѓ giбєЈi phбє«u vГІi trб»©ng nhЖ° cГі tГєi thб»«a, thiб»ѓu sбєЈn…
• Tiб»Ѓn sб»­ chб»­a ngoГ i tб»­ cung trЖ°б»›c Д‘Гі, lбє§n cГі thai sau khбєЈ nДѓng bб»‹ chб»­a ngoГ i tб»­ cung lГ  tб»« 7 Д‘ГЄn 15%.
• Tiб»Ѓn sб»­ phбє«u thuбє­t vГІi trб»©ng: nб»‘i lбєЎi vГІi trб»©ng sau Д‘Г¬nh sбєЈn, vi phбє«u vГІi trб»©ng.

• NбєЎo hГєt thai nhiб»Ѓu lбє§n lГ m tДѓng nguy cЖЎ chб»­a ngoГ i tб»­ cung. NбєЎo hГєt mб»™t lбє§n khГґng lГ m tДѓng nguy cЖЎ, nhЖ°ng tб»« lбє§n nбєЎo hГєt thб»© hai trб»џ Д‘i lГ m nguy cЖЎ bб»‹ chб»­a ngoГ i tб»­ cung tДѓng gấp Д‘Гґi.
• Khб»‘i u (u xЖЎ tб»­ cung, khГґi u phбє§n phụ) lГ m rб»‘i loбєЎn chб»©c nДѓng vГІi trб»©ng.
• Dụng cụ tб»­ cung cЕ©ng lГ m tДѓng nguy cЖЎ bб»‹ chб»­a ngoГ i tб»­ cung. NgЖ°б»ќi mang DCTC cГі nguy cЖЎ bб»‹ chб»­a ngoГ i tб»­ cung cao gấp khoбєЈng 2 lбє§n so vб»‘i ngЖ°б»ќi khГґng mang DCTC. Дђiб»Ѓu Д‘Гі cho thấy DCTC cГі tГЎc dụng khГґng cho thai lГ m tб»• trong buб»“ng tб»­ cung nhЖ°ng khГґng ngДѓn Д‘Ж°б»Јc thai lГ m lГ m tб»• б»џ ngoГ i buб»“ng tб»­ cung. Tuy nhiГЄn khГґng cГі mб»™t nghiГЄn cб»©u nГ o thбє­t chбєЇc chбєЇn khбєіng Д‘б»‹nh DCTC gГўy ra chб»­a ngoГ i tб»­ cung.

BбєЈng 27.1. Mб»™t sб»‘ yбєїu tб»‘ nguy cЖЎ của chб»­a ngoГ i tб»­ cung (theo tГЎc giбєЈ Fernandez – PhГЎp)

Tiб»Ѓn sб»­	Дђб»™ hiб»ѓm tЖ°ЖЎng dб»‘i
Phбє«u thuбє­t bбєЈo tб»“n vГІi trб»©ng trong chб»­a ngoГ i tб»­ cung	3,9
Phẫu thuật tạo hình vòi trứng	2,42
Nghiện thuốc lá	1,26-2,42
KГ­ch thГ­ch phГіng noГЈn	1,66
Nhiб»…m Chlamydia	1,50
Dụng cụ tử cung	1,34
CбєЇt ruб»™t thб»«a	1,25

CГЎc yбєїu tб»‘ chб»©c nДѓng lГ m trб»©ng chбє­m di chuyб»ѓn vб»Ѓ buб»“ng tб»­ cung

• Rб»‘i loбєЎn chб»©c nДѓng nhu Д‘б»™ng của vГІi trб»©ng do бєЈnh hЖ°б»џng bб»џi cГЎc hormon estrogen vГ  progesteron. CГі tГЎc giбєЈ cГІn phГЎt hiện thấy sб»± thay Д‘б»•i sб»‘ lЖ°б»Јng vГ  mб»©c Д‘б»™ ГЎi tГ­nh của cГЎc thụ thб»ѓ quan hệ adrenergic б»Џ tб»­ cung vГ  cЖЎ vГІi trб»©ng cЕ©ng gГўy ra chб»­a ngoГ i tб»­ cung. Thб»±c tбєї hГ¬nh nhЖ° chб»­a ngoГ i tб»­ cung bб»‹ tДѓng lГЄn khi sб»­ dụng viГЄn thuб»‘c trГЎnh thai loбєЎi progestatif Д‘ЖЎn thuбє§n.
• TrГ o ngЖ°б»Јc dГІng mГЎu trong vГІi trб»©ng, trЖ°б»ќng hб»Јp thụ tinh muб»™n hЖЎn bГ¬nh thЖ°б»ќng kбєїt hб»Јp vб»›i chбєЈy mГЎu bất thЖ°б»ќng, khГґng Д‘Гєng lГєc lГ m бєЈnh hЖ°б»џng Д‘ГЄn sб»± di chuyб»ѓn của trб»©ng vб»Ѓ buб»“ng tб»­ cung.
• Thб»ќi gian di chuyб»ѓn của noГЈn kГ©o dГ i hЖЎn bГ¬nh thЖ°б»ќng, vГ­ dụ noГЈn Д‘Ж°б»Јc phГіng ra б»џ buб»“ng trб»©ng bГЄn nГ y nhЖ°ng lбєЎi Д‘i sang vГІi trб»©ng bГЄn kia Д‘б»ѓ thụ tinh. HГ¬nh nhЖ° Д‘Гўy khГґng phбєЈi lГ  yбєїu tГґ” quan trб»Ќng Д‘б»ѓ gГўy ra chб»­a ngoГ i tб»­ cung.
• Дђб»™ kбєїt dГ­nh của niГЄm dб»‹ch vГІi trб»©ng tДѓng lГЄn бєЈnh hЖ°б»џng Д‘бєїn sб»± di chuyб»ѓn của trб»©ng trong lГІng vГІi

GIẢI PHẪU BỆNH

PhбєЈn loбєЎi theo vб»‹ trГ­ giбєЈi phбє«u

Chửa ở vòi trứng hay gặp nhất, có thể gặp ở các đoạn:

• Chб»­a б»џ loa vГІi trб»©ng chiбєїm khoбєЈng 5%
• Chб»­a б»џ Д‘oбєЎn bГіng vГІi trб»©ng gбє·p nhiб»Ѓu nhất vб»›i tб»· lệ khoбєЈng 80%
• Chб»­a б»џ Д‘oбєЎn eo vГІi trб»©ng gбє·p khoбєЈng 10%
• Chб»­a б»џ Д‘oбєЎn kбєЅ vГІi trб»©ng (trб»©ng lГ m tб»• б»џ Д‘oбєЎn vГІi trб»©ng nбє±m trong bб»Ѓ dГ y lб»›p cЖЎ tб»­ cung) Г­t gбє·p hЖЎn nhЖ°ng hay bб»‹ vб»Ў sб»›m, xб»­ trГ­ bбє±ngВ В  phбє«u thuбє­t nhiб»Ѓu khi gбє·p khГі khДѓn (khoбєЈng 2%)
• Chб»­a б»џ buб»“ng trб»©ng Г­t gбє·p, khoбєЈng 1% sб»‘’ trЖ°б»ќng hб»Јp.
• Chб»­a trong б»• bụng rất hiбєїm gбє·p, chiбєїm khoбєЈng 1%.

Spiegelberg Д‘ГЈ Д‘Ж°a ra cГЎc tiГЄu chuбє©n cho phГ©p chбє©n Д‘oГЎn chб»­a б»џ buб»“ng trб»©ng:

• VГІi trб»©ng, loa vГІi bГ¬nh thЖ°б»ќng;
• TГєi thai nбє±m б»џ buб»“ng trб»©ng;
• Buб»“ng trб»©ng vГ  tГєi thai liГЄn quan vб»‘i tб»­ cung qua dГўy chбє±ng tб»­ cung -buб»“ng trб»©ng;
• CГі tб»• chб»©c buб»“ng trб»©ng trong thГ nh tГєi thai
• Chб»­a б»џ б»‘ng cб»• tб»­ cung rất hiбєїm gбє·p, chiбєїm khoбєЈng 1%

Trứng  có thể phát triển ở bất kỳ phần nào của vòi trứng: Gây ra chửa ngoài tử cung ở đoạn bóng, đoạn eo và đoạn kẽ của vòi trứng. Các vị trí khác của chửa ngoài tử cung hiếm gặp hơn như: loa vòi trứng, buồng trứng, dây chằng rộng và chửa trong ổ bụng. Chửa ngoài tử cung ở đoạn kẽ vòi trứng (đoạn vòi trứng nằm trong bề dày của lóp cơ tử cung) chỉ chiếm khoảng 3% số trường hợp chửa ngoài tử cung, tiên lượng thường nặng vì khó chẩn đoán, xử trí cũng hay gặp phải khó khăn. Trứng luôn có xu hướng đào sâu xuông để làm tổ. Vòi trứng        không có lớp dưới niêm mạc. Lớp nguyên bào nuôi của trứng chế tiết men ăn mòn tổ chức xung quanh, xâm nhập và phá huỷ lớp cơ   của vòi trứng. Quá trình này kèm theo ăn thủng các mạch máu của mẹ dẫn đến làm chảy máu ở các mức độ và các hình thái khác nhau. Với cấu tạo của mình vòi trứng không thể giãn ra kịp theo sự phát triển nhanh chóng của trứng. Hậu quả làm cho vòi trứng bị vỡ, gây chảy máu trong ổ bụng, thai thường bị chết hay không thể phát triển được.

CГЎc thay Д‘б»•i б»џ tб»­ cung

Do các biến đổi nội tiết khi có thai làm cho tử cung biến đổi như một trường hợp thai nghén sớm. Cổ tử cung mềm, tím, eo tử cung mềm. Kích thước tử cung to lên chút ít, tất nhiên là không tương xứng với tuổi thai. Nội mạc tử cung chịu các thay đổi như khi có thai nhưng không có các nguyên bào nuôi, không có lông rau là dấu hiệu đã được Arias-Stella mô tả (năm 1954) giúp cho chẩn đoán chửa ngoài tử cung. Hiện tượng thay đổi tế bào của nội mạc tử cung là không đặc hiệu cho chửa ngoài tử cung, có thể gặp cả chửa trong tử cung cũng như chửa ngoài tử cung. Ra máu âm đạo một phần do thoái hoá màng rụng (thai chết, nội tiết giảm đi làm thoái hoá màng rụng), một phần có thể do máu chảy từ thương tổn của vòi trứng. Người ta đã thấy rằng không tìm thấy màng rụng cũng không thê loại trừ được chửa ngoài tử cung. Romney (1950) tìm thấy 40% chửa ngoài tử cung có nội mạc tử cung ở pha chê tiết, 30% ở pha phát triển, 6% ở giai đoạn đang hành kinh và chỉ có 20% thấy có màng rụng.

Diễn biến tự nhiên của chửa ngoài tử cung

Vỡ vòi trứng có thể gặp ở bất kỳ đoạn nào của vòi       trứng.          Tuỳ vị trí trứng làm tổ, thời điểm vòi trứng bị võ có thể xảy ra sớm hay muộn. Thông thường những nơi vòi trứng hẹp sẽ bị vỡ sớm hơn. Vòi trứng vỡ gây lụt máu ổ bụng, ngưòi bệnh nhanh chóng lâm vào tình trạng choáng nặng đe doạ tính mạng. Tình trạng khẩn cấp bắt buộc phải xử trí phẫu thuật mở bụng ngay để cầm máu và hồi sức bồi phụ lại thể tích tuần hoàn.

Sẩy qua loa vòi trứng: trứng bong ra khỏi chỗ cắm ở vòi trứng, bị đẩy qua loa vòi vào ổ bụng, sẩy qua loa vòi trứng là hình thái hay gặp của chửa ngoài tử cung ở đoạn loa hay đoạn bóng vòi trứng. Hậu quả của sẩy qua loa vòi là chảy máu trong ổ bụng. Máu chảy từ chỗ trứng bị bong ra, mạch máu của thành vòi trứng bị hở. Có thể gặp trường hợp trứng bị sẩy hoàn toàn, máu chảy không nhiều lắm rồi tự ngừng, các triệu chứng mất đi.

Thể huyết tụ: từ chỗ trứng bị bong, máu có thể chảy ri rả, ít một qua loa vòi, tích tụ lại hình thành nên những khối huyết tụ. Khối huyết tụ này đôi khi rất to, được mạc nối, các quai ruột bao vây lại tạo thành khối huyết tụ thành nang. Trường hợp loa vòi bị tắc nghẽn, máu không chảy vào ổ bụng, ứ đọng ngay tại vòi trứng làm cho vòi trứng giãn to và chứa đầy máu tạo thành ứ máu vòi trứng. Người ta đã mô tả những mảnh rau của trứng còn sót, dính vào thành vòi trứng, tỏ huyết bao xung quanh, tiếp tục phát triển tạo thành polyp rau giông như polyp rau ở tử cung.

Chửa trong ổ bụng có thể tiên phát hay thứ phát sau sẩy qua loa vòi trứng. Chửa trong ổ bụng rất hiếm gặp (không đến 1% số trường hợp chửa ngoài tử cung). Thai bị chết giữa chừng ở đa số các trường hợp chửa trong ổ bụng, đôi khi có trường hợp thai sống và phát triển đến đủ tháng.

Mб»™t sб»‘ tГ¬nh huб»‘ng hiбєїm gбє·p nhЖ° chб»­a trong dГўy chбє±ng rб»™ng (vГІi trб»©ng bб»‹ vб»Ў vГ o giб»Їa hai lГЎ của dГўy chбє±ng rб»™ng, cГі thб»ѓ tбєЎo thГ nh khб»‘i mГЎu tụ trong dГўy chбє±ng rб»™ng), chб»­a ngoГ i tб»­ cung kбєїt hб»Јp vб»›i chб»­a trong tб»­ cung, chб»­a Д‘a thai ngoГ i tб»­ cung…

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

– Chбє­m kinh: KhoбєЈng 1/3 sб»‘ ngЖ°б»ќi bệnh khГґng cГі hay khГґng rГµ dấu hiệu chбє­m kinh. Nhiб»Ѓu khi rất khГі phГўn biệt giб»Їa ra mГЎu Гўm Д‘бєЎo vГ¬ chб»­a ngoГ i tб»­ cung vб»›i kinh nguyệt. LuГґn luГґn lЖ°u ГЅ hб»Џi kб»№ lбє§n hГ nh kinh cuб»‘i: thб»ќi Д‘iб»ѓm thấy kinh, sб»‘ ngГ y, lЖ°б»Јng mГЎu kinh, tГ­nh chất mГЎu kinh… hy vб»Ќng phГўn biệt Д‘Ж°б»Јc ra mГЎu Гўm Д‘бєЎo vб»›i kinh nguyệt.

– Ra mГЎu Гўm Д‘бєЎo: VГ¬ bong nб»™i mбєЎc tб»­ cung do chб»©c nДѓng nб»™i tiбєїt của rau khГґng hoГ n chỉnh hoбє·c do trб»©ng bб»‹ bong khб»Џi vГІi trб»©ng. Ra mГЎu Г­t mб»™t, xбє«m mГ u, liГЄn tục hay khГґng. Дђбє·c Д‘iб»ѓm ra mГЎu Г­t mб»™t lГ  quan trб»Ќng bб»џi vГ¬ nбєїu ra mГЎu Гўm Д‘бєЎo nhiб»Ѓu thЖ°б»ќng lГ  do sбє©y thai.

– Дђau bụng: LГ  triệu chб»©ng luГґn cГі trong chб»­a ngoГ i tб»­ cung. Mб»©c Д‘б»™ Д‘au bụng cГі thб»ѓ rất khГЎc nhau, vб»‹ trГ­ Д‘au cГі thб»ѓ lГ  mб»™t hay hai bГЄn, bụng dЖ°б»›i hay Д‘au toГ n bб»™ б»• bụng. Дђau bụng vГ¬ vГІi trб»©ng bб»‹ cДѓng giГЈn vГ  nб»©t vб»Ў hoбє·c vГ¬ cГі mГЎu trong б»• bụng kГ­ch thГ­ch phГєc mбєЎc. ДђГґi khi Д‘au bụng kГЁm theo mГіt rбє·n vГ¬ trб»±c trГ ng bб»‹ kГ­ch thГ­ch, dấu hiệu tЖ°ЖЎng Д‘б»‘i cГі giГЎ trб»‹ giГєp cho chбє©n Д‘oГЎn.

Dấu hiêu toàn thân

– LГ  biб»ѓu hiện của choГЎng giбєЈm thб»ѓ tГ­ch mГЎu khi vб»Ў chб»­a ngoГ i tб»­ cung, Д‘iб»ѓn hГ¬nh nhất lГ  thб»ѓ lụt mГЎu trong б»• bụng. Biб»ѓu hiện sб»›m của choГЎng trЖ°б»›c khi huyбєїt ГЎp tụt lГ  mбєЎch tДѓng nhanh. Nghiệm phГЎp Д‘o mбєЎch vГ  huyбєїt ГЎp б»џ hai tЖ° thГЄ nбє±m ngб»­a vГ  ngб»“i cГі thб»ѓ giГєp chбє©n Д‘oГЎn tГ¬nh trбєЎng giбєЈm thб»ѓ tГ­ch tuбє§n hoГ n trЖ°б»›c khi cГі biб»ѓu hiện lГўm sГ ng của choГЎng. Khi chuyб»ѓn tб»« tЖ° thбєї nбє±m ngб»­a sang tЖ° thбєї ngб»“i, huyбєїt ГЎp giбєЈm Д‘i vГ  mбєЎch tДѓng nhanh lГЄn rГµ rệt chб»©ng tб»Џ cГі hiện tЖ°б»Јng giбєЈm thб»ѓ tГ­ch tuбє§n hoГ n. ДђГґi khi ngЖ°б»ќi bệnh cГі thб»ѓ bб»‹ ngất, mб»™t dấu hiệu hiбєїm gбє·p nhЖ°ng cГі giГЎ trб»‹. Ngất vГ¬ quГЎ Д‘au do vГІi trб»©ng bб»‹ nб»©t vб»Ў, vГ¬ bб»‹ mất mГЎu.

Dấu hiêu thực thể

Khám âm đạo qua mỏ vịt có thể thấy các dấu hiệu chứng tỏ có thai như cổ tử cung tím, đóng kín, chất nhầy ít và và đặc quánh. Đây là các dấu hiệu không hằng định.

Thăm âm đạo: tử cung to hơn binh thường nhưng không to tương xứng với tuổi thai. Do ảnh hưởng bởi nội tiết thai nghén, mật độ tử cung mềm. Sờ nắn thấy khối cạnh tử cung (khoảng 20% số người bệnh), khối này thường mềm, ranh giới không rõ, kích thước có thể khác nhau nhiều. Sờ nắn khối này làm người bệnh đau là một dấu hiệu quan trọng giúp chẩn đoán. Các túi cùng đặc biệt là túi cùng sau đầy và vô cùng đau khi có chảy máu trong. Mỗi khi chạm vào túi cùng sau, người bệnh đau giật nảy người, hất tay ngưòi thầy thuốc ra ngay. Triệu chứng này được gọi là tiếng kêu Douglas. Ở những trường hợp kín đáo hơn, di động tử cung làm cho người bệnh cảm thấy đau.

BбєЈng 27.2. Tбє§n sГґ’ xuất hiện cГЎc dấu hiệu lГўm sГ ng của chб»­a ngoГ i tб»­ cung

(theo Esposito)

Дђau tiб»ѓu khung	96%
Ra mГЎu Гўm Д‘бєЎo	83%
Mất kinh	63%
Khб»‘i cбєЎnh tб»­ cung	49%
Дђau khi di Д‘б»™ng cб»• tб»­ cung	87%

TRIỆU CHỨNG CẬN LÂM SÀNG

PhбєЈn б»©ng chбє©n Д‘oГЎn cГі thai

KhГґng thб»ѓ chбє©n Д‘oГЎn chб»­a ngoГ i tб»­ cung chỉ bбє±ng phбєЈn б»©ng cГі thai dЖ°ЖЎng tГ­nh. CГЎc phбєЈn б»©ng tГ¬m HCG trongВ  nЖ°б»›c tiб»ѓu phụ thuб»™c vГ o ngЖ°Гµng phГЎt hiện của phбєЈn б»©ng. NgЖ°б»ќi ta thấy rбє±ng phбєЈn б»©ng cГі ngЖ°б»Ўng tб»« 500 Д‘бєїn 800 mUI/ml dЖ°ЖЎng tГ­nh б»џ 50 – 60% sб»‘ ngЖ°б»ќi bệnh, phбєЈn б»©ng cГі ngЖ°б»Ўng 150 – 250 mUI/ml dЖ°ЖЎng tГ­nh б»Џ 80 – 85% số’ ngЖ°б»ќi bệnh bб»‹ chб»­a ngoГ i tб»­ cung. XГЎc Д‘б»‹nh PHCG trong mГЎu chГ­nh xГЎc hЖЎn nhiб»Ѓu. Trong thб»±c tбєї khГґng nghД© Д‘бєїn cГі thai khi phбєЈn б»©ng nГ y Гўm tГ­nh vб»›i ngЖ°б»Ўng phГЎt hiện tб»« 5 Д‘бєїn 10 mЖЇI/ml. Trong ba thГЎng Д‘бє§u, trung bГ¬nh lЖ°б»Јng PHCG tДѓng gấp Д‘Гґi sau 48 giб»ќ. Trong chб»­a ngoГ i tб»­ cung, mб»©c Д‘б»™ tДѓng HCG cГі vбє» chбє­m hЖЎn, kбєїt hб»Јp vб»›i siГЄu Гўm cГі thб»ѓ giГєp Г­ch cho chбє©n Д‘oГЎn.

Bảng 27.3. Giới hạn dưới của mức độ tăng hCG trong thai nghén bình thường ở quí I

QuГЈng thб»ќi gian (ngГ y)	TДѓng hCG (%)
1	29
2	66
3	114
4	175
5	255

SiГЄu Гўm

GГіp phбє§n to lб»›n trong chбє©n Д‘oГЎn chб»­a ngoГ i tб»­ cung. Thб»±c tбєї tГ¬m tГєi б»‘i б»џ ngoГ i tб»­ cung sбєЅ khГі hЖЎn rất nhiб»Ѓu so vб»›i khГґng thấy tГєi б»‘i trong tб»­ cung lГ  bбє±ng chб»©ng nghД© Д‘бєїn chб»­a ngoГ i tб»­ cung (HCG dЖ°ЖЎng tГ­nh). HГ¬nh бєЈnh siГЄu Гўm thЖ°б»ќng thấy lГ  khГґng cГі tГєi б»‘i trong buб»“ng tб»­ cung, cГі khб»‘i cбєЎnh tб»­ cung vГ  cГі thб»ѓ cГі dб»‹ch б»џ tГєi cГ№ng Douglas. MГЎu vГ  mГ ng rụng Д‘б»Ќng lбєЎi trong buб»“ng tб»­ cung nhiб»Ѓu khi rất giб»‘ng hГ¬nh бєЈnh tГєi б»‘i hay thai chбєїt lЖ°u (hГ¬nh бєЈnh tГєi б»‘i giбєЈ). Thб»ќi Д‘iб»ѓm Д‘б»ѓ siГЄu Гўm Д‘Ж°б»ќng bụng nhГ¬n thấy tГєi б»‘i trong tб»­ cung lГ  khoбєЈng 6 tuбє§n (chбє­m kinh 2 tuбє§n), siГЄu Гўm Д‘Ж°б»ќng Гўm Д‘бєЎo cГі thб»ѓ nhГ¬n thấy tГєi 01 sб»›m hЖЎn khoбєЈng 5 ngГ y. LiГЄn quan vб»›i nб»“ng Д‘б»™ HCG, ngЖ°б»ќi ta thấy rбє±ng nhГ¬n thấy tГєi ГґГ¬ trong tб»­ cung qua siГЄu Гўm Д‘Ж°б»ќng bụng khi PHCG Д‘бєЎt 3000 – 3500 mUI/ml, qua siГЄu Гўm Д‘Ж°б»ќng Гўm Д‘бєЎo khi (PHCG Д‘бєЎt 1000 – 2000 mUI/ml. Khi chЖ°a Д‘ГЄn cГЎc thГІi Д‘iб»ѓm nГ y hay б»џ dЖ°б»›i cГЎc giб»›i hбєЎn nГ y, khГґng quan sГЎt thấy tГєi б»‘i trong buб»“ng tб»­ cung lГ  bГ¬nh thЖ°б»ќng. ДђГі lГ  quГЈng thб»ќi gian siГЄu Гўm khГґng giГєp Г­ch gГ¬ cho chбє©n Д‘oГЎn. SiГЄu Гўm cГі thб»ѓ bб»‹ nhбє§m vб»›i trЖ°б»ќng hб»Јp sбє©y thai bб»џi vГ¬ khГґng nhГ¬n thấy tГєi б»‘i trong buб»“ng tб»­ cung trong khi HCG dЖ°ЖЎng tГ­nh.

Mб»™t sб»‘ thДѓm dГІ khГЎc

Nạo sinh thiết nội mạc tử cung tìm phản ứng Arias-Stella. Không thể chẩn đoán chửa ngoài tử cung chỉ bằng phản ứng Arias-Stella bởi vì có thể là thai trong tử cung mà không tìm thấy lông rau, nội mạc tử cung có những biên đổi do nội tiết thai nghén gầy ra.

Chọc dò túi cùng sau âm đạo (có thể chọc dò ổ bụng qua thành bụng) hút ra máu không đông chứng tỏ có chảy máu trong ổ bụng. Lưu ý có những trường hợp âm tính hay dương tính giả làm cho thầy thuốc rơi vào tình thế phân vân, khó chẩn đoán.

Soi ổ bụng là một phương pháp cho phép chẩn đoán sớm ở những trường hợp gặp khó khăn, lâm sàng các xét nghiệm khác không rõ ràng. Hơn thế nữa soi ổ bụng còn cho phép điều trị chửa ngoài tử cung vói nhiều ưu thế nổi trội. Tuy vậy soi ổ bụng vẫn có một tỷ lệ âm tính và dương tính giả. Samuellson và Sjvall (1972) báo cáo soi 166 trường hợp chửa ngoài tử cung không chẩn đoán được 4 trường hợp và trong 120 trường hợp thai trong tử cung có 6 trường hợp bị chẩn đoán nhầm thành chửa ngoài tử cung.

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Chửa ngoài tử cung rất dễ bị nhầm với nhiều bệnh lý khác. Nhiều trường hợp khó, phải thăm khám nhiều lần, theo dõi và phải nhờ vào các thăm dò hiện đại mói cho phép chẩn đoán xác định được.

Sбє©y thai, doбєЎ sГўy thai

Дђб»Ѓu cГі cГЎc dấu hiệu cГі thai (chбє­m kinh, tб»­ cung to hЖЎn bГ¬nh thЖ°б»ќng, phбєЈn б»©ng chбє©n Д‘oГЎn thai dЖ°ЖЎng tГ­nh…), Д‘au bụng, ra mГЎu… Trong sбє©y thai, Д‘au bụng thЖ°б»ќng Г­t hЖЎn, theo kiб»ѓu cЖЎn co, ra mГЎu nhiб»Ѓu hЖЎn, mГЎu Д‘б»Џ tЖ°ЖЎi. TГ¬nh trбєЎng choГЎng nбєїu cГі trong sбє©y thai tб»· lệ vб»›i mб»©c Д‘б»™ ra mГЎu Гўm Д‘бєЎo, trГЎi lбєЎi trong chб»­a ngoГ i tб»­ cung tГ¬nh trбєЎng choГЎng rất hay gбє·p Д‘бє·c biệt lГ  trong cГЎc trЖ°б»ќng hб»Јp vб»Ў chб»­a ngoГ i tб»­ cung. TrЖ°б»›c Д‘Гі nбєїu lГ m siГЄu Гўm, Д‘ГЈ quan sГЎt thấy hГ¬nh бєЈnh tГєi 01 trong buб»“ng tб»­ cung Д‘б»‘i vб»›i trЖ°б»ќng hб»Јp sбє©y thai, doбєЎ sбє©y thai.

Viêm phần phụ

Rất dб»… bб»‹ nhбє§m vб»›i chб»­a ngoГ i tб»­ cung. NgЖ°б»ќi bệnh bб»‹ ra mГЎu Гўm Д‘бєЎo bất thЖ°б»ќng, Д‘au bụng vГ№ng hбєЎ vб»‹. Bụng cГі phбєЈn б»©ng, Д‘au nhiб»Ѓu khi thДѓm trong, khi di Д‘б»™ng tб»­ cung. Mб»™t sб»‘ dấu hiệu chб»©ng tб»Џ tГ¬nh trбєЎng nhiб»…m khuбє©n: sб»‘t, bбєЎch cбє§u tДѓng cao… giГєp chбє©n Д‘oГЎn phГўn biệt. CГЎc phбєЈn б»©ng tГ¬m HCG trong nЖ°б»›c tiб»ѓu Гўm tГ­nh khГґng cho phГ©p loбєЎi trб»« chб»­a ngoГ i tб»­ cung. Chỉ cГі Д‘б»‹nh lЖ°б»Јng PHCG mб»›i cho phГ©p loбєЎi trб»« chбє©n Д‘oГЎn. CГі thб»ѓ sб»­ dụng soi б»• bụng nhЖ° mб»™t phЖ°ЖЎng phГЎp chбє©n Д‘oГЎn vГ  Д‘iб»Ѓu trб»‹ kб»ѓ cбєЈ trЖ°б»ќng hб»Јp viГЄm phбє§n phụ cấp tГ­nh (xГЎc Д‘б»‹nh chбє©n Д‘oГЎn, Д‘ГЎnh giГЎ mб»©c Д‘б»™ thЖ°ЖЎng tб»•n, tГ¬m nguyГЄn nhГўn gГўy bệnh vГ  rб»­a б»• bụng).

Vб»Ў hoГ ng thб»ѓ thay nang noГЈn

Có thể gây chảy máu trong ổ bụng ở một sô trường hợp. Đôi khi chảy máu khá nhiều làm cho người bệnh rơi vào tình trạng choáng rõ rệt. Những trường hợp này buộc phải phẫu thuật để cầm máu và rửa ổ bụng, hầu hêt cũng chỉ chẩn đoán được sau khi đã mở bụng.

Khб»‘i u buб»“ng trб»©ng

Дђбє·c biệt lГ  khi cГі biбєїn chб»©ng (xoбєЇn, chбєЈy mГЎu trong nang, vб»Ў nang…): ngЖ°ГІi bệnh khГґng cГі dấu hiệu chбє­m kinh, phбєЈn б»©ng thai nghГ©n Гўm tГ­nh, thДѓm trong thấy khГґi cбєЎnh tб»­ cung. SiГЄu Гўm cГі thб»ѓ giГєp chбє©n Д‘oГЎn xГЎc Д‘б»‹nh.

ViГЄm ruб»™t thб»«a

Đau ở hố chậu phải, đau liên tục, không nhiều, có sốt, đôi khi có rối loạn tiêu hoá. Phản ứng thai nghén âm tính, bạch cầu trong máu tăng cao.

CГЃC THб»‚ LГ‚M SГЂNG

Thб»ѓ chб»­a ngoГ i tб»­ cung chЖ°a vб»Ў

NgЖ°ГІi bệnh cГі chбє­m kinh, ra mГЎu ГЎm Д‘бєЎo, phбєЈn б»©ng cГі thai dЖ°ЖЎng tГ­nh. Dấu hiệu Д‘au bụng khГґng nб»•i bбє­t, khГґng thбє­t rГµ rГ ng. ToГ n thГўn hoГ n toГ n bГ¬nh thЖ°б»ќng. Khi thДѓm trong cГі thб»ѓ nбєЇn thấy khб»‘i cбєЎnh tб»­ cung kГЁm theo Д‘au rất nhбєЎy cбєЈm vГ  khu trГє rГµ rГ ng. CГЎc tГєi cГ№ng thЖ°б»ќng khГґng Д‘au. Mб»™t hГ¬nh thГЎi chб»­a ngoГ i tб»­ cung chЖ°a vб»Ў khГЎc cЕ©ng hay gбє·p, Д‘Гі lГ  chб»­a ngoГ i tб»­ cung б»џ nhб»Їng ngЖ°б»ќi bệnh Д‘ГЈ Д‘Ж°б»Јc “hГєt giГі” hay “nбєЎo giГі”. NgЖ°б»ќi bệnh chбє­m kinh (thai ngoГ i ГЅ muб»‘n) Д‘i hГєt hay nбєЎo thai. TrЖ°б»›c, trong vГ  sau hГєt hay nбєЎo khГґng chбє©n Д‘oГЎn Д‘Ж°б»Јc chб»­a ngoГ i tб»­ cung. Sau thủ thuбє­t, ngЖ°б»ќi bệnh bб»‹ ra mГЎu Гўm Д‘бєЎo kГ©o dГ i, Д‘au bụng, nghГ©n… Mб»Ќi Д‘iб»Ѓu trб»‹ nб»™i khoa khГґng cГі kбєїt quбєЈ. Soi б»• bụng lГ  biện phГЎp tб»‘t nhất Д‘ГЄ chбє©n Д‘oГЎn vГ  Д‘iб»Ѓu trб»‹ chб»­a ngoГ i tб»­ cung chЖ°a vб»Ў. Chбє©n Д‘oГЎn chб»­a ngoГ i tб»­ cung chЖ°a vГµ lГ  mб»™t chбє©n Д‘oГЎn sГіm, cho phГ©p thб»±c hiện cГЎc biện phГЎp Д‘iб»Ѓu trб»‹ tб»‘i ЖЇu, bбєЈo tб»“n tб»‘i Д‘a khбєЈ nДѓng sinh Д‘бє» vГ  an toГ n tГ­nh mбєЎng của ngЖ°б»ќi bệnh.

Thể lụt máu ổ bụng

Bệnh cảnh nổi bật là choáng nặng do chảy máu trong, triệu chứng xuất hiện đột ngột, nhanh chóng. Bụng trướng, ấn đau khắp bụng. Tình trạng này đòi hỏi khẩn trương tiến hành hồi sức, nhanh chóng bồi phụ thể tích tuần hoàn đã mất và mở bụng cầm máu. Có những trường hợp lụt máu trong ổ bụng, quá trình chảy máu diễn ra từ từ, người bệnh phần nào thích ứng được nên các dấu hiệu choáng tụt huyết áp không nổi rõ.

Thể giả sẩy của chửa ngoài tử cung

Nội mạc tử cung chịu ảnh hưởng của nội tiết thai nghén, màng rụng hoá, dày lên. Khi có những biên đổi nội tiết, toàn bộ nội mạc tử cung bong ra và bị tông ra ngoài làm cho rất dễ nhầm với sẩy thai, bỏ sót chửa ngoài tử cung. Mảnh nội mạc tử cung dày và to khi đi qua cổ tử cung làm cho cổ tử cung hé mở. Tử cung phải có các cơn co để tống mảnh tổ chức ra ngoài làm người bệnh bị đau bụng từng cơn, hêt đau khi mảnh tổ chức bị tống ra. Xét nghiệm giải phẫu bệnh tổ chức rơi ra hay nạo ra thấy hình ảnh màng rụng, không thấy lông rau, có hình ảnh Arias Stella.

Thể huyết tụ thành nang

MГЎu chбєЈy ri rỉ, Г­t mб»™t vГ  Д‘б»Ќng lбєЎi. Sau Д‘Гі ruб»™t, cГЎc tбєЎng khГЎc vГ  mбєЎc nГґi phбєЈn б»©ng bao bб»Ќc lбєЎi tбєЎo thГ nh khб»‘i huyбєїt tụ. Chбє©n Д‘oГЎn thЖ°б»ќng khГі vГ¬ triệu chб»©ng khГґng Д‘iб»ѓn hГ¬nh, rong huyбєїt, sб»‘t nhбє№, thiбєїu mГЎu, vГ ng da nhбє№ do tan mГЎu б»џ khб»‘i huyбєїt tụ. Xuất hiện cГЎc triệu chб»©ng của Д‘Ж°б»ќng tiГЄu hoГЎ (bГЎn tбєЇc ruб»™t, kГ­ch thГ­ch trб»±c trГ ng hay tГЎo bГіn…), của Д‘Ж°б»ќng tiбєїt niệu (viГЄm bГ ng quang do kГ­ch thГ­ch…). TrЖ°б»›c Д‘Гі ngЖ°б»ќi bệnh cГі giai Д‘oбєЎn chбє­m kinh, rong huyбєїt, Д‘au bụng. ThДѓm khГЎm thấy mб»™t khб»‘i khГґng rГµ ranh giб»›i, ấn Д‘au, Г­t di Д‘б»™ng, dГ­nh vГ o tб»­ cung lГ m khГі phГўn biệt tб»­ cung. PhбєЈn б»©ng thai nghГ©n cГі thб»ѓ Гўm tГ­nh. SiГЄu Гўm thấy hГ¬nh бєЈnh khб»‘i u tiб»ѓu khung vб»›i mб»™t vГ№ng Гўm vang tДѓng nhбє№, khГґng Д‘б»Ѓu, giб»›i hбєЎn khГґng rГµ. Chб»Ќc dГІ cГі hГєt ra mГЎu Д‘en lбє«n cбє·n.

Chб»­a б»џ buб»“ng trб»©ng

Thường chỉ chẩn đoán được sau khi đã mở bụng hay nội soi. Năm 1878, Spiegelberg đả đưa ra các tiêu chuẩn để chẩn đoán chửa ở buồng trứng: vòi trứng bên đó không có thương tổn, túi thai nằm ở buồng trứng, buồng trứng liên quan với tử cung qua dây chằng tử cung-buồng trứng, tìm thấy tổ chức buồng trứng ở thành túi thai.

Chửa trong ổ bụng

Có thể là nguyên phát hay thứ phát, thai có thể phát triển đến đủ tháng. Theo một nghiên cứu ở Mỹ, tỷ lệ chửa trong ổ bụng là khoảng 10/100.000 trường hợp đẻ. Tiền sử vô sinh rất đáng chú ý, chiếm gần 50% số trường hợp chửa trong ổ bụng. 3/4 số trường hợp có dấu hiệu đau bụng không rõ nguyên nhân, không giảm đi khi điều trị bằng các thuốc giảm co hay nằm nghỉ. Ra máu âm đạo (khoảng 1/3 số trường hợp), tắc ruột, bán tắc ruột không thường xuyên. Sờ nắn có thể thấy thai ở ngay dưới da bụng, đặc biệt không bao giò thấy có cơn co tử cung. Tuyệt đại đa số là ngôi thai bất thường, rất hay gặp thai ở tư thế ngang. Siêu âm có thể thấy khối thai, khối rau ở bên cạnh khối tử cung nhỏ. Có tới 1/2 số trường hợp không chẩn đoán được trước khi mổ.

Chб»­a б»‘ng cб»• tб»­ cung

Hiếm gặp, thai làm tổ ở phía dưới lỗ trong cổ tử cung. Theo nhận xét của chúng tôi chửa ống cổ tử cung có phần gặp nhiều hơn so với chửa trong ổ bụng. Hậu quả không thể tránh được là thai bị chết, rau cài răng lược, ăn sâu vào lớp cơ ở cổ tử cung, khi rau bong dở dang làm cho máu chảy không thể tự cầm được, máu chảy dữ dội thường buộc phải cắt tử cung để cầm máu. Thai nghén thường kết thúc trước 20 tuần. Triệu chứng nghèo nàn, không đặc hiệu, hầu hêt được chẩn đoán là thai chết lưu hoặc sẩy thai. Thăm khám có thể thấy dấu hiệu cổ tử cung bị phình ra một cách bất thường, rất dễ bị nhầm với cổ tử cung đang xoá (cổ tử cung hình con quay) trong dọa sẩy thai. Nạo không cầm được máu, thường phải tiến hành cắt tử cung.

Phб»‘i hб»Јp chб»­a trong tб»­ cung vб»›i chб»­a ngoГ i tб»­ cung

Cб»• Д‘iб»ѓn sб»± phб»‘i hб»Јp nГ y vГґ cГ№ng hiбєїm gбє·p (1/30000 trЖ°ГІng hб»Јp cГі thai). NgГ y nay hГ¬nh nhЖ° nhiб»Ѓu hЖЎn gбє·p trong cГЎc trЖ°б»ќng hб»Јp kГ­ch thГ­ch gГўy phГіng noГЈn, thụ tinh trong б»‘ng nghiệm (IVF). TrГЄn siГЄu Гўm thấy cГі tГєi б»‘i trong buб»“ng tб»­ cung lГ m cho chГєng ta “yГЄn tГўm mб»™t cГЎch sai lбє§m”.

ДђIб»ЂU TRб»Љ

Chửa ngoài tử cung thể lụt máu trong ổ bụng

Buб»™c phбєЈi tiбєїn hГ nh Д‘б»“ng thб»ќi việc hб»“i sб»©c tГ­ch cб»±c, nhanh chГіng bб»“i phụ thб»ѓ tГ­ch tuбє§n hoГ n Д‘ГЈ bб»‹ mất cГ№ng vб»›i việc mб»џ bụng Д‘б»ѓ cбє§m mГЎu. KhГґng bбєЇt buб»™c phбєЈi chб»ќ Д‘б»Јi khi huyбєїt ГЎp lГЄn mб»›i mб»џ bụng, cбє§n cГі cГЎc Д‘Ж°б»ќng truyб»Ѓn an toГ n, chбєЇc chбєЇn Д‘б»ѓ Д‘Ж°a mГЎu vГ  dб»‹ch thay thбєї mГЎu vГ o. Khi mб»џ bụng nhanh chГіng tГ¬m chб»— chбєЈy mГЎu Д‘б»ѓ cбє§m mГЎu. Trong hoГ n cбєЈnh nГ y, mục Д‘Г­ch trГЄn hбєїt lГ  cб»©u sб»‘ng ngЖ°б»ќi bệnh, vГ¬ vбє­y khГґng Д‘бє·t ra vấn Д‘б»Ѓ Д‘iб»Ѓu trб»‹ bбєЈo tб»“n vГІi trб»©ng Д‘ГЈ vб»Ў. CГЎch xб»­ trГ­ lГ  cбєЇt vГІi trб»©ng cбє§m mГЎu. Hб»“i sб»©c trong chб»­a ngoГ i tб»­ cung thб»ѓ lụt mГЎu thЖ°б»ќng cho kбєїt quбєЈ rất tб»‘t, rб»‘i loбєЎn Д‘Гґng mГЎu cГі thб»ѓ xбєЈy ra nhЖ°ng khГґng nбє·ng nб»Ѓ lбєЇm. LuГґn luГґn lЖ°u ГЅ Д‘Г¬nh sбєЈn vГІi trб»©ng cГІn lбєЎi nбєїu cГі chỉ Д‘б»‹nh (đủ con, lб»›n tuб»•i, cГі thЖ°ЖЎng tб»•n…) bб»џi vГ¬ khбєЈ nДѓng bб»‹ chб»­a ngoГ i tб»­ cung б»џ vГІi trб»©ng cГІn lбєЎi lГ  cao.

Chửa ngoài tử cung chưa vỡ hay rỉ máu

CГЎch xб»­ trГ­ cГі thб»ѓ lГ  Д‘iб»Ѓu trб»‹ bбєЈo tб»“n vГІi trб»©ng hay cбєЇt vГІi trб»©ng tuб»і tб»«ng trЖ°б»ќng hб»Јp. Chỉ Д‘б»‹nh bбєЈo tб»“n hay cбєЇt vГІi trб»©ng phụ thuб»™c vГ o cГЎc yбєїu tб»‘ nhЖ°: nhu cбє§u sinh con, thЖ°ЖЎng tб»•n tбєЎi chб»— vГ  thЖ°ЖЎng tб»•n của vГІi trб»©ng bГЄn Д‘б»‘i diện, khбєЈ nДѓng phбє«u thuбє­t viГЄn, trang thiбєїt bб»‹… Phбє«u thuбє­t cГі thб»ѓ lГ  mб»џ bụng nhЖ° cб»• Д‘iб»ѓn hay phбє«u thuбє­t nб»™i soi. Trong khi mб»џ bụng ngЖ°б»ќi ta cГі thб»ѓ tiбєїn hГ nh cбєЇt vГІi trб»©ng, bбєЈo tб»“n vГІi trб»©ng bбє±ng cГЎch rбєЎch dб»Ќc bб»ќ tб»± do vГІi trб»©ng Д‘б»ѓ lấy khб»‘i thai sau Д‘Гі cбє§m mГЎu vГ  khГґng khГўu lбєЎi vбєїt rбєЎch vГІi trб»©ng (salpingostomy) hay cГі khГўu lбєЎi vбєїt rбєЎch vГІi trб»©ng (salpingotomy). CГі thб»ѓ tiбєїn hГ nh cбєЇt Д‘oбєЎn vГІi trб»©ng vГ  nб»‘i lбєЎi khi phбє«u thuбє­t viГЄn cГі Д‘бє§y đủ kinh nghiệm, cГі trang thiбєїt bб»‹ vГ  phбє§n vГІi trб»©ng cГІn lбєЎi phбєЈi cГі Д‘б»™ dГ i trГЄn 4cm. Trong kб»№ thuбє­t khГўu, hбє§u hбєїt cГЎc tГЎc giбєЈ khuyбєїn cГЎo khГўu mб»™t lб»›p, mЕ©i rб»ќi bбє±ng chỉ tiГЄu (vicryl 7 – 0 hay 8 – 0). Nб»™i soi cГі vб»‹ trГ­ rất quan trб»Ќng trong cГЎc trЖ°б»ќng hб»Јp nГ y vГ¬ Д‘Гўy lГ  nhб»Їng chỉ Д‘б»‹nh gбє§n nhЖ° lГЅ tЖ°б»џng của nб»™i soi vГ  vГ¬ tГ­nh Ж°u việt của nб»™i soi. BГЄn cбєЎnh Д‘iб»Ѓu trб»‹, nб»™i soi cГІn vai trГІ chбє©n Д‘oГЎn xГЎc Д‘б»‹nh trong nhб»Їng trЖ°б»ќng hб»Јp khГі, khГґng rГµ rГ ng. Trong nб»™i soi cГі thб»ѓ tiГЄn hГ nh kб»№ thuбє­t cбєЇt vГІi trб»©ng cГі khб»‘i chб»­a hay bбєЈo tб»“n vГІi trб»©ng. BбєЈo tб»“n vГІi trб»©ng lГ  rбєЎch dб»Ќc bб»ќ tб»± do của vГІi trб»©ng hay lấy khб»‘i thai, tiбєїn hГ nh cбє§m mГЎu, khГґng cбє§n thiбєїt phбєЈi khГўu lбєЎi vГІi trб»©ng. Phбє«u thuбє­t nб»™i soi bб»‹ chб»‘ng chỉ Д‘б»‹nh trong cГЎc trЖ°б»ќng hб»Јp sau:

Chống chỉ định điều trị bảo tồn vòi trứng qua nội soi:

+ Tuyệt đối:         . chống chỉ định chung của gây mê hồi sức trong nội soi khi có tình trạng choáng

kГ­ch thЖ°б»›c khб»‘i chб»­a trГЄn 6cm, lЖ°б»Јng HCG ban Д‘бє§u lб»›n hЖЎn 20000 IU/1

+ Tương đối: có dấu hiệu chảy máu cấp, béo bệu, dính nhiều ở tiểu khung, kích thước khối chửa trên 4cm, chửa ở đoạn kẽ vòi trứng

Chống chỉ định điều trị triệt để cắt vòi trứng qua nội soi:

+ Tuyệt đối:         chống chỉ định chung của gây mê hồi sức: khi có tình trạng choáng, chửa ở đoạn kẽ vòi trứng.

+ Tương đối: béo bệu, dính nhiều ở tiểu khung, huyết tụ thành nang

Tuy nhiên việc lựa chọn phương pháp bảo tồn hay cắt vòi trứng còn phụ thuộc vào kinh nghiệm của từng phẫu thuật viên.

Chửa ngoài tử cung thể huyết tụ thành nang

Có chỉ định mổ để tránh vỡ thứ phát hay bị nhiễm khuẩn. Khi vào ổ bụng thường rất dính, tìm cách đi vào ổ máu tụ để lấy hết máu tụ, lau rửa sạch khoang chứa máu và khâu ép các thành của khoang lại với nhau. Dẫn lưu khi cần thiết.

CГЎc thб»ѓ chб»­a ngoГ i tб»­ cung hiбєїm gбє·p

Chửa trong ổ bụng: nên mổ khi thai nhỏ dưói 32 tuần dù là thai sống vì nếu để thêm sẽ khó tiên lượng diễn biến của bệnh. Tuổi thai trên 32 tuần có thể theo dõi thêm trong trường hợp thai sống. Một khi thai đã bị chết lưu cũng phải mổ lấy thai nhưng không nên vội vàng, bởi vì thai chết bánh rau cũng sẽ bị chết, cung lượng tuần hoàn nuôi dưõng bánh rau giảm đi, các mạch máu bị tắc nghẽn lại, giảm bớt khó khăn trong lúc phẫu thuật. Khó khăn khi phẫu thuật chửa trong ổ bụng là thái độ xử trí bánh rau. Các tác giả đều nhất trí nên để bánh rau lại tại chỗ. Sau này bánh rau sẽ tiêu dần đi, thời gian tiêu mất vài tháng. Có tác giả đề nghị dùng methotrexat tác dụng lên nguyên bào nuôi để làm cho bánh rau tiêu nhanh hơn. Đôi khi lấy thai ra làm cho bánh rau bị bong ngay gây chảy máu rất khó cầm. Giải pháp tình thế lúc này là chèn gạc thật chặt để cầm máu tạm thòi. Rút dần các gạc này trong những ngày sau mổ. Chửa trong ổ bụng vẫn còn là một biến chứng khủng khiếp của sản khoa. Chẩn đoán sớm và diều trị triệt để chửa ngoài tử cung trong 3 tháng đầu là phương pháp tôt nhất để tránh bệnh lý này.

Chửa ở ống cổ tử cung khi đã chảy máu do nạo (không chẩn đoán được trước khi nạo), do sẩy thai đều buộc phải mở bụng để cắt tử cung cầm máu. Kỹ thuật cắt tử cung hay gặp khó khăn vì cổ tử cung phình to, máu chảy từ cổ tử cung nên nhiều khi phải cắt cả cổ tử cung mới cầm được máu. Hai niệu quản bắt chéo động mạch tử cung ở ngay khu vực này. Trong lúc phẫu thuật cấp cứu rất dễ gây ra thương tổn cho niệu quản. Nêu chẩn đoán được ngưòi ta đề nghị áp dụng kỹ thuật như khâu vòng cổ tử cung (kỹ thuật McDonald) để cầm máu rồi mới lấy thai và rau.

Mб»™t sб»‘ kб»№ thuбє­t khГЎc Д‘iб»ѓu trб»‹ chб»­a ngoГ i tб»­ cung

Điểu trị nội khoa: chỉ định trong trường hợp khối chửa có      kích thước dưới 3,5cm, không có hoạt động của tim thai.

+ Dùng methotrexat toàn thân: thuôc chông phân bào này có tác dụng ức chê nguyên bào nuôi phát triển làm cho nguyên bào nuôi bị tiêu đi. Tiêm bắp 20 đên 40 mg methotrexat, tiêm hai lần cách nhau 48 giò. Theo dõi phCG thấu nồng độ cứ 48 giờ tụt đi một nửa chứng tỏ khỏi bệnh. Ngừng theo dõi khi nồng độ phCG dưới 10 miu/ml.

+ Дђiб»Ѓu trб»‹ tбєЎi chб»— bбє±ng cГЎch tiГЄm vГ o phГґi cГЎc chất phГЎ huб»· phГґi. NgЖ°б»ќi ta cГі thб»ѓ dГ№ng methotrexat, KC1… tiГЄm vГ o phГґi dЖ°Гіi hЖ°Гіng dбє«n của siГЄu Гўm Д‘Ж°б»ќng Гўm Д‘бєЎo. Дђiб»Ѓu kiện của cГЎch Д‘iб»Ѓu trб»‹ nГ y lГ  phбєЈi chбє©n Д‘oГЎn thбє­t chбєЇc chбєЇn, nhГ¬n thấy tГєi phГґi qua siГЄu Гўm, khГґng cГі chбєЈy mГЎu trong б»• phГєc mбєЎc vГ  nб»“ng Д‘б»™ phCG khГґng cao.

Sau điều trị phải theo dõi sát nồng độ phCG vì có 5% đến 20% số trường hợp bị thất bại với kỹ thuật này buộc phải phẫu thuật.

Theo dõi không can thiệp gì nếu lượng PHCG rất thấp và giảm đi sau mỗi lần xét nghiệm theo dõi.

Дђiб»ѓm	1	2	3
Sб»‘ ngГ y chбє­m kinh	49	42-49	<42
ГџhCG (miu/ml)	< 1000	1000-5000	> 5000
Progesteron (ng/ml)	< 5	5 – 10	> 10
Дђau	khГґng	khi kГ­ch thГ­ch	tб»± nhiГЄn
Khб»‘i vГІi trб»©ng (cm)	< 1	1 -3	> 3
ChбєЈy mГЎu trong phГєc mбєЎc (ml)	< 10	10- 100	> 100

Có thể dựa vào bảng điểm của Fernandez để chỉ định điều trị nội khoa. Chỉ số này dưới 13 điểm có thể tiến hành điều trị nội khoa. Trong trường hợp chỉ sô trên 13 điểm buộc phải chỉ định điều trị ngoại khoa.

Chửa ngoài tử cung vẫn còn là nguyên nhân gây tử vong mẹ. Tương lai sinh đẻ của những phụ nữ đã bị mổ chửa ngoài tử cung là rất khó khăn: 50% bị vô sinh và 15% bị tái phát chửa ngoài tử cung. Phẫu thuật bảo tồn vòi trứng dù tỷ lệ thành công còn thấp đã mở ra một hưống thoát cho

Lưu ý: Tùy cơ địa mỗi người mà hiệu quả điều trị của thuốc sẽ khác nhau.

Bệnh nhân có thể mua thuốc trực tiếp tại địa chỉ:

CЖЎ sб»џ 1: Sб»‘ 482 lГґ 22C, LГЄ Hб»“ng Phong, NgГґ Quyб»Ѓn, HбєЈi PhГІng

Cơ sở 2: Số 16, lô 1B, Trung Yên 11, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội

Hotline: 0225.7300111- 18006834

Bệnh nhГўn б»џ xa cГі thб»ѓ Д‘бє·t mua thuб»‘c qua hotline, qua email: [email protected]. Hoбє·c Д‘б»‹a chỉ facebook: https://www.facebook.com/Phongkhamdongynguyenhuutoan.thaythuoccuaban/ Qua zalo: 0975537259

Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích. Hãy chia sẻ để tạo phúc cho mình và giúp đỡ mọi người.